In samenwerking met het bedrijf Groeibalans zijn acht bedrijven in 2018 gestart met de pilot ‘Bodemvruchtbaarheid’. Op elk bedrijf zijn zowel een proef- als een schaduwperceel geselecteerd die gedurende de projectperiode zijn gemonitord. Binnen de eerste fase van de pilot bodemvruchtbaarheid (2018-2020) is gestart met het onderzoeken naar het effect van het werken aan bodemvruchtbaarheid op bodembiologie, bodemchemie, bodemfysiologie en de waterhuishouding (bodemvocht). In de tweede fase is hieraan vervolg gegeven en is het onderzoek verder uitgebreid.
In het project lag de focus op het verbeteren van de bodemvruchtbaarheid en de vochthuishouding in relatie tot de veenweideopgaven. Parrallel hieraan is gekozen voor een integrale (kringloop)benadering vanuit het bedrijfssysteem, waarbij de bodem binnen de bedrijfskringloop centraal stond. Werken aan de bodem hangt samen met keuzes die de melkveehouder maakt op het gebied van bemesting en rantsoen. Boeren kregen hierover jaarlijks advies, en veranderingen werden bijgehouden in het radardiagram binnen de bedrijfskringloop. Dit gaf boeren handvatten over het toekomstbestendig boeren in het veenweidegebied. Binnen het vervolg is meer maatwerk op bedrijfsniveau geleverd.
Het doel van de pilot was om te onderzoeken of door middel van het verbeteren van de bodemvruchtbaarheid de bodembiologie, -chemie en -fysiologie verbeterd kan worden en het bodemvochtgehalte kan worden verhoogd, als bijdrage aan de oplossing voor de veenweideproblematiek.
Na 4 jaar waren er veranderingen in de bodem waar te nemen. Zo was de Ca/Mg verhouding hoger en was ook de bodemstructuur zichtbaar verbeterd. Uit de metingen aan bodemleven blijkt dat de rode wormen, met name de strooiselbewoners, positief reageerden op de bodemverbeteringsproducten. Het aantal rode wormen liet een toename zien op het doelperceel. Daarnaast werd er een positieve relatie gevonden tussen het aantal rode wormen en het calciumgehalte en de pH-waarde.
In het najaar van 2021 zijn op de proefpercelen voor het vierde jaar op rij de bodemverbeteringsproducten uitgereden, bestaande uit 1 ton zeeschelpenkalk en 0,5 ton zeemineralen. In april volgde er een bedrijfsbezoek waarbij voor alle bedrijven de bedrijfskringloop werd doorgenomen op de onderdelen Koe en Bedrijf, Mest, Bodem en Gewas. De deelnemers kregen hierbij advies over het verbeteren van de kringloop en de bodemvruchtbaarheid.
Er zijn 2 demo’s georganiseerd waarbij belangstellenden de percelen konden bekijken en werden bijgepraat over de resultaten tot dan toe.
Begin 2025 is de rapportage opgeleverd. De rapportage is via deze link te vinden.
In het project werden op één locatie ook CO2-metingen uitgevoerd door It Wetterskip. Om dit langjarig te kunnen volgen wordt er in 2025 en 2026 nog doorgemeten op deze locatie.
